JĘZYK ROSYJSKI – jak wyrażać przyczynę i skutek

W tej lekcji nauczysz się:

wyjaśniać, dlaczego coś się wydarzyło;

mówić o konsekwencjach wydarzeń i decyzji;

rozróżniać потому что, поэтому, из-за i благодаря;

naturalnie łączyć przyczynę ze skutkiem w dłuższych wypowiedziach.

Gramatyka: потому что / поэтому oraz из-за + dopełniacz / благодаря + celownik.

1. Słownictwo

причи́на – przyczyna, powód

Я не знаю причи́ну задержки.
Nie znam przyczyny opóźnienia.

Uwaga: bardzo częste połączenie to по какой причине? – „z jakiego powodu?”.

результа́т – rezultat, wynik

Результат оказался лучше, чем мы ожидали.
Rezultat okazał się lepszy, niż oczekiwaliśmy.

после́дствие – skutek, konsekwencja

Это решение может иметь серьёзные последствия.
Ta decyzja może mieć poważne konsekwencje.

влия́ть на + biernik – wpływać na coś

Погода сильно влияет на моё настроение.
Pogoda mocno wpływa na mój nastrój.

привести́ к + celownik – doprowadzić do czegoś

Ошибка привела к серьёзной задержке.
Błąd doprowadził do poważnego opóźnienia.

возника́ть / возникну́ть – pojawiać się / pojawić się, powstawać / powstać

Во время проекта возникла проблема.
Podczas projektu pojawił się problem.

происходи́ть / произойти́ – wydarzać się / wydarzyć się

Что произошло?
Co się wydarzyło?

заде́ржка – opóźnienie

Из-за задержки поезда я опоздала на встречу.
Z powodu opóźnienia pociągu spóźniłam się na spotkanie.

оши́бка – błąd

Из-за одной ошибки пришлось всё переделать.
Z powodu jednego błędu trzeba było wszystko zrobić od nowa.

нехва́тка – brak, niedobór

Из-за нехватки времени мы не закончили проект.
Z powodu braku czasu nie zakończyliśmy projektu.

подде́ржка – wsparcie

Благодаря поддержке коллег я быстро закончила работу.
Dzięki wsparciu współpracowników szybko skończyłam pracę.

по́мощь – pomoc

Благодаря вашей помощи мы решили проблему.
Dzięki Państwa pomocy rozwiązaliśmy problem.

успе́х – sukces, powodzenie

Благодаря хорошей подготовке проект имел успех.
Dzięki dobremu przygotowaniu projekt odniósł sukces.

опозда́ть – spóźnić się

Я опоздала из-за пробок.
Spóźniłam się z powodu korków.

отмени́ть – odwołać

Встречу отменили из-за болезни руководителя.
Spotkanie odwołano z powodu choroby kierownika.

измени́ться – zmienić się

Ситуация изменилась благодаря новым решениям.
Sytuacja zmieniła się dzięki nowym rozwiązaniom.

улучши́ться – poprawić się

Результаты улучшились благодаря новой системе работы.
Wyniki poprawiły się dzięki nowemu systemowi pracy.

уху́дшиться – pogorszyć się

Ситуация ухудшилась из-за нескольких ошибок.
Sytuacja pogorszyła się z powodu kilku błędów.

2. Gramatyka

2.1. Потому что i поэтому – „ponieważ” oraz „dlatego”

Потому что i поэтому służą do opisywania zależności przyczynowo-skutkowych, ale organizują informację w przeciwnych kierunkach.

потому что = ponieważ, dlatego że

Najpierw podajemy skutek, a następnie przyczynę.

SKUTEK + потому что + PRZYCZYNA

Я осталась дома, потому что плохо себя чувствовала.
Zostałam w domu, ponieważ źle się czułam.

Мы перенесли встречу, потому что директор не мог прийти.
Przełożyliśmy spotkanie, ponieważ dyrektor nie mógł przyjść.

Он опоздал, потому что автобус не приехал вовремя.
Spóźnił się, ponieważ autobus nie przyjechał na czas.

Я не закончила отчёт, потому что у меня не было времени.
Nie skończyłam raportu, ponieważ nie miałam czasu.

Pytanie o przyczynę bardzo często rozpoczynamy od почему?

Почему ты опоздала?
Dlaczego się spóźniłaś?

Потому что поезд опоздал.
Ponieważ pociąg miał opóźnienie.

Почему вы перенесли встречу?
Dlaczego przełożyliście spotkanie?

Потому что руководитель заболел.
Ponieważ kierownik zachorował.

Поэтому – „dlatego”

Przy поэтому kolejność informacji jest odwrotna.

Najpierw podajemy przyczynę, a następnie skutek.

PRZYCZYNA + поэтому + SKUTEK

Я плохо себя чувствовала, поэтому осталась дома.
Źle się czułam, dlatego zostałam w domu.

Директор не мог прийти, поэтому мы перенесли встречу.
Dyrektor nie mógł przyjść, dlatego przełożyliśmy spotkanie.

Автобус не приехал вовремя, поэтому он опоздал.
Autobus nie przyjechał na czas, dlatego się spóźnił.

У меня не было времени, поэтому я не закончила отчёт.
Nie miałam czasu, dlatego nie skończyłam raportu.

Porównaj:

Я опоздала, потому что были пробки.
Spóźniłam się, ponieważ były korki.

Были пробки, поэтому я опоздала.
Były korki, dlatego się spóźniłam.

W pierwszym zdaniu punktem wyjścia jest skutek.

W drugim zdaniu punktem wyjścia jest przyczyna.

Потому что czy поэтому?

Jeżeli po łączniku podajemy przyczynę, używamy:

потому что

Я не пришла, потому что заболела.
Nie przyszłam, ponieważ zachorowałam.

Jeżeli po łączniku podajemy skutek, używamy:

поэтому

Я заболела, поэтому не пришла.
Zachorowałam, dlatego nie przyszłam.

2.2. Из-за + dopełniacz i благодаря + celownik

Kiedy przyczynę chcemy wyrazić za pomocą rzeczownika, bardzo często używamy из-за albo благодаря.

Из-за + dopełniacz

из-за oznacza najczęściej „z powodu”, „przez”, „wskutek”.

Po из-за używamy dopełniacza.

из-за дождя
z powodu deszczu

из-за пробок
z powodu korków

из-за ошибки
z powodu błędu

из-за болезни
z powodu choroby

из-за нехватки времени
z powodu braku czasu

Przykłady:

Из-за дождя мы остались дома.
Z powodu deszczu zostaliśmy w domu.

Я опоздала из-за пробок.
Spóźniłam się przez korki.

Из-за ошибки пришлось всё переделать.
Z powodu błędu trzeba było wszystko zrobić od nowa.

Встречу отменили из-за болезни директора.
Spotkanie odwołano z powodu choroby dyrektora.

Из-за нехватки времени мы не обсудили все вопросы.
Z powodu braku czasu nie omówiliśmy wszystkich kwestii.

Из-за bardzo często opisuje przyczynę prowadzącą do niekorzystnego rezultatu.

Благодаря + celownik

благодаря oznacza „dzięki”.

Po благодаря używamy celownika.

благодаря помощи
dzięki pomocy

благодаря поддержке
dzięki wsparciu

благодаря коллеге
dzięki współpracownikowi

благодаря хорошей подготовке
dzięki dobremu przygotowaniu

благодаря новой системе
dzięki nowemu systemowi

Przykłady:

Благодаря вашей помощи мы быстро решили проблему.
Dzięki Państwa pomocy szybko rozwiązaliśmy problem.

Благодаря хорошей подготовке экзамен был лёгким.
Dzięki dobremu przygotowaniu egzamin był łatwy.

Благодаря новой системе мы работаем быстрее.
Dzięki nowemu systemowi pracujemy szybciej.

Проект закончился успешно благодаря хорошей работе команды.
Projekt zakończył się sukcesem dzięki dobrej pracy zespołu.

Благодаря zwykle łączy przyczynę z rezultatem ocenianym pozytywnie.

Porównaj:

Из-за новой системы работа стала сложнее.
Z powodu nowego systemu praca stała się trudniejsza.

Благодаря новой системе работа стала проще.
Dzięki nowemu systemowi praca stała się łatwiejsza.

Из-за a благодаря – przypadki

из-за + dopełniacz

из-за дождя
из-за ошибки
из-за работы
из-за проблем
из-за задержки

благодаря + celownik

благодаря помощи
благодаря работе
благодаря коллеге
благодаря друзьям
благодаря поддержке

Porównaj:

из-за коллеги
z powodu współpracownika

благодаря коллеге
dzięki współpracownikowi

3. Rosyjski w praktyce

Анна: Ты сегодня поздно пришла на работу. Что случилось?

Przyszłaś dzisiaj późno do pracy. Co się stało?

Мария: Я опоздала из-за пробок. Сегодня утром движение было ужасное.

Spóźniłam się przez korki. Dzisiaj rano ruch był okropny.

Анна: А почему ты не поехала на метро?

A dlaczego nie pojechałaś metrem?

Мария: Потому что вчера оставила машину возле офиса и сегодня должна была приехать на ней.

Ponieważ wczoraj zostawiłam samochód przy biurze i dzisiaj musiałam nim przyjechać.

Анна: Понятно. А встреча с клиентом уже закончилась?

Rozumiem. A spotkanie z klientem już się zakończyło?

Мария: Да. Клиент тоже опоздал, поэтому мы начали на двадцать минут позже.

Tak. Klient również się spóźnił, dlatego zaczęliśmy dwadzieścia minut później.

Анна: И как прошла встреча?

I jak przebiegło spotkanie?

Мария: Очень хорошо. Благодаря хорошей подготовке мы быстро ответили на все вопросы.

Bardzo dobrze. Dzięki dobremu przygotowaniu szybko odpowiedzieliśmy na wszystkie pytania.

Анна: Значит, клиент доволен?

Czyli klient jest zadowolony?

Мария: Думаю, да. Благодаря презентации он сразу понял наше предложение.

Myślę, że tak. Dzięki prezentacji od razu zrozumiał naszą propozycję.

Анна: Отлично. А отчёт уже готов?

Świetnie. A raport jest już gotowy?

Мария: Ещё нет. Из-за утренней задержки у меня было меньше времени.

Jeszcze nie. Z powodu porannego opóźnienia miałam mniej czasu.

Анна: Тебе помочь?

Pomóc ci?

Мария: Да, пожалуйста. Если ты проверишь таблицы, я закончу намного быстрее.

Tak, proszę. Jeśli sprawdzisz tabele, skończę znacznie szybciej.

Анна: Хорошо.

Dobrze.

Мария: Спасибо! Благодаря тебе я, наверное, сегодня закончу вовремя.

Dziękuję! Dzięki tobie prawdopodobnie skończę dzisiaj na czas.

4. Wymowa

W słowie потому́ что główny akcent pada na ostatnią sylabę pierwszego wyrazu:

потому́ что

Ćwicz całymi frazami:

потому́ что я устала
ponieważ jestem zmęczona

потому́ что были пробки
ponieważ były korki

потому́ что не было времени
ponieważ nie było czasu

потому́ что он заболел
ponieważ on zachorował

W słowie поэ́тому akcent pada na э́:

поэ́тому

Ćwicz:

поэ́тому я осталась дома
dlatego zostałam w domu

поэ́тому мы опоздали
dlatego się spóźniliśmy

поэ́тому встречу перенесли
dlatego spotkanie przełożono

W słowie благодаря́ akcent pada na ostatnią sylabę:

благодаря́

благодаря́ помощи
dzięki pomocy

благодаря́ коллегам
dzięki współpracownikom

благодаря́ хорошей подготовке
dzięki dobremu przygotowaniu

W wyrażeniu из-за oba elementy zapisujemy z łącznikiem:

из-за

Ćwicz:

из-за пробок
z powodu korków

из-за ошибки
z powodu błędu

из-за болезни
z powodu choroby

из-за нехватки времени
z powodu braku czasu

Warto również ćwiczyć kontrast całych zdań:

Я опоздала, потому что были пробки.
Spóźniłam się, ponieważ były korki.

Были пробки, поэтому я опоздала.
Były korki, dlatego się spóźniłam.

Я опоздала из-за пробок.
Spóźniłam się z powodu korków.

5. Ćwiczenia

1. Dopasuj wyrażenie do znaczenia

1. причина
2. последствие
3. задержка
4. ошибка
5. нехватка
6. поддержка
7. благодаря
8. из-за

A. wsparcie
B. z powodu
C. opóźnienie
D. konsekwencja
E. dzięki
F. brak, niedobór
G. błąd
H. przyczyna

2. Wybierz: потому что czy поэтому

a) Я устала, ____________ легла спать раньше.

b) Я легла спать раньше, ____________ устала.

c) Он опоздал, ____________ автобус не приехал вовремя.

d) Автобус не приехал вовремя, ____________ он опоздал.

e) У нас было мало времени, ____________ мы не обсудили всё.

f) Мы не обсудили всё, ____________ у нас было мало времени.

3. Zmień потому что na поэтому

Przykład:

Я осталась дома, потому что заболела.
→ Я заболела, поэтому осталась дома.

a) Мы перенесли встречу, потому что директор не мог прийти.

b) Я опоздала, потому что были пробки.

c) Она не закончила работу, потому что у неё не было времени.

d) Они отменили поездку, потому что погода была плохая.

e) Я позвонила ему, потому что мне нужна была помощь.

4. Zmień поэтому na потому что

Przykład:

Я заболела, поэтому осталась дома.
→ Я осталась дома, потому что заболела.

a) Был сильный дождь, поэтому мы не пошли гулять.

b) Поезд опоздал, поэтому я приехала поздно.

c) У него много работы, поэтому он сегодня занят.

d) Мы хорошо подготовились, поэтому быстро закончили проект.

e) Она плохо себя чувствовала, поэтому ушла домой.

5. Uzupełnij: из-за czy благодаря

a) ____________ пробок я опоздала.

b) ____________ вашей помощи мы закончили проект вовремя.

c) Встречу отменили ____________ болезни директора.

d) ____________ хорошей подготовке экзамен прошёл отлично.

e) ____________ ошибки пришлось всё переделать.

f) Результаты улучшились ____________ новой системе.

g) Мы не закончили работу ____________ нехватки времени.

h) ____________ поддержке коллег мне было намного легче.

6. Wstaw rzeczownik w odpowiednim przypadku

a) из-за ____________ (дождь)

b) благодаря ____________ (помощь)

c) из-за ____________ (ошибка)

d) благодаря ____________ (коллега)

e) из-за ____________ (болезнь)

f) благодаря ____________ (поддержка)

g) из-за ____________ (проблемы)

h) благодаря ____________ (друзья)

7. Połącz przyczynę ze skutkiem

a) Я не пришла на встречу. / Я заболела.

b) Поезд опоздал. / Мы приехали поздно.

c) У меня было много работы. / Я осталась в офисе.

d) Он хорошо подготовился. / Экзамен был лёгким.

e) Мы не знали адреса. / Мы долго искали офис.

f) Погода улучшилась. / Мы решили пойти гулять.

8. Przekształć zdania, używając из-за lub благодаря

Przykład:

Я опоздала, потому что были пробки.
→ Я опоздала из-за пробок.

a) Мы быстро закончили работу, потому что коллеги нам помогли.

b) Встречу отменили, потому что директор заболел.

c) Проект закончился успешно, потому что команда хорошо работала.

d) Мы приехали поздно, потому что поезд задержался.

e) Я быстро решила проблему, потому что коллега мне помог.

f) Работа заняла больше времени, потому что возникла ошибка.

9. Popraw błędy

a) Я опоздала благодаря пробок.

b) Мы закончили работу, потому что поэтому все помогли.

c) Благодаря хорошей подготовки мы всё сделали вовремя.

d) Из-за дождь мы остались дома.

e) Я заболела, потому что не пришла на работу.

f) Он хорошо подготовился, из-за этого получил хороший результат.

10. Tłumaczenie rosyjski → polski

a) Я опоздала, потому что были пробки.

b) Были пробки, поэтому я опоздала.

c) Из-за задержки поезда мы приехали поздно.

d) Благодаря вашей помощи мы быстро решили проблему.

e) Из-за нехватки времени мы не обсудили все вопросы.

f) Благодаря хорошей подготовке проект закончился успешно.

g) Ошибка привела к серьёзной задержке.

h) Новая система положительно влияет на результаты работы.

11. Tłumaczenie polski → rosyjski

a) Zostałam w domu, ponieważ źle się czułam.

b) Źle się czułam, dlatego zostałam w domu.

c) Spóźniłam się z powodu korków.

d) Dzięki twojej pomocy skończyłam pracę.

e) Spotkanie odwołano z powodu choroby kierownika.

f) Dzięki dobremu przygotowaniu szybko rozwiązaliśmy problem.

g) Błąd doprowadził do opóźnienia.

h) Z powodu braku czasu nie skończyliśmy raportu.

12. Opisz ciąg przyczyn i skutków

Napisz 8–10 zdań o sytuacji, w której jedno wydarzenie doprowadziło do kolejnych konsekwencji. Możesz opisać dzień w pracy, podróż, projekt, naukę albo zwykłą codzienną sytuację.

Użyj co najmniej raz:

потому что

поэтому

из-за + dopełniacz

благодаря + celownik

привести к

влиять на