JĘZYK KOREAŃSKI – doświadczenia i czynności wykonywane wcześniej

W tej lekcji nauczysz się:

mówić o swoich doświadczeniach i rzeczach, które robiłaś/robiłeś wcześniej;

pytać innych, czy kiedykolwiek czegoś próbowali lub gdzieś byli;

rozróżniać zwykłą informację o przeszłości od informacji o doświadczeniu;

mówić, że czegoś jeszcze nigdy nie robiłaś/robiłeś.

Gramatyka: -(으)ㄴ 적이 있다/없다 oraz -아/어 보다.

1. Słownictwo

경험 – doświadczenie

새로운 경험을 하는 것을 좋아해요.
Lubię zdobywać nowe doświadczenia.

Uwaga: często występuje w połączeniu 경험이 있다 – „mieć doświadczenie”.

여행하다 – podróżować

저는 혼자 여행하는 것을 좋아해요.
Lubię podróżować samodzielnie.

해외 – zagranica, za granicą

해외에 가 본 적이 있어요?
Czy byłaś/byłeś kiedyś za granicą?

Uwaga: 해외여행 oznacza „podróż zagraniczną”.

외국 – obcy kraj, zagranica

저는 외국에서 살아 본 적이 없어요.
Nigdy nie mieszkałam/mieszkałem za granicą.

혼자 – samemu, samodzielnie

혼자 여행해 본 적이 있어요?
Czy próbowałaś/próbowałeś kiedyś podróżować samodzielnie?

직접 – osobiście, samodzielnie, bezpośrednio

이 음식을 직접 만들어 봤어요.
Spróbowałam/spróbowałem samodzielnie przygotować to danie.

처음 – pierwszy raz, początek

한국에 처음 왔어요.
Przyjechałam/przyjechałem do Korei po raz pierwszy.

처음으로 – po raz pierwszy

작년에 처음으로 혼자 여행했어요.
W zeszłym roku po raz pierwszy podróżowałam/podróżowałem samodzielnie.

한 번 – jeden raz, raz

한국 음식을 한 번 만들어 봤어요.
Raz spróbowałam/spróbowałem przygotować koreańskie jedzenie.

두 번 – dwa razy

서울에 두 번 가 봤어요.
Byłam/byłem dwa razy w Seulu.

몇 번 – kilka razy; ile razy

그 영화를 몇 번 봤어요.
Widziałam/widziałem ten film kilka razy.

아직 – jeszcze, nadal

저는 아직 한국에 가 본 적이 없어요.
Jeszcze nigdy nie byłam/byłem w Korei.

한 번도 – ani razu

저는 제주도에 한 번도 가 본 적이 없어요.
Ani razu nie byłam/byłem na wyspie Jeju.

Uwaga: 한 번도 bardzo często występuje z przeczeniem.

벌써 – już

그 책을 벌써 읽어 봤어요.
Już próbowałam/próbowałem czytać tę książkę.

먹어 보다 – spróbować zjeść

김치를 먹어 봤어요?
Próbowałaś/próbowałeś kimchi?

입어 보다 – przymierzyć, spróbować założyć

한복을 입어 봤어요.
Przymierzyłam/przymierzyłem hanbok.

사용해 보다 – wypróbować, spróbować użyć

이 앱을 사용해 봤어요?
Próbowałaś/próbowałeś używać tej aplikacji?

만들어 보다 – spróbować zrobić

집에서 김밥을 만들어 봤어요.
Spróbowałam/spróbowałem zrobić kimbap w domu.

가 보다 – spróbować pójść; być gdzieś i mieć takie doświadczenie

부산에 가 봤어요?
Byłaś/byłeś kiedyś w Busan?

2. Gramatyka

2.1. -(으)ㄴ 적이 있다/없다 – „mieć doświadczenie zrobienia czegoś”

Konstrukcja -(으)ㄴ 적이 있다 służy do mówienia o doświadczeniach z przeszłości. Używamy jej, gdy ważny jest sam fakt, że dana sytuacja wydarzyła się przynajmniej raz w naszym życiu.

Schemat:

temat + czasownik + -(으)ㄴ 적이 있다

Dla czasowników, których temat kończy się samogłoską, dodajemy -ㄴ 적이 있다:

가다 → 간 적이 있다
być gdzieś wcześniej

보다 → 본 적이 있다
widzieć wcześniej

만나다 → 만난 적이 있다
spotkać wcześniej

Dla czasowników, których temat kończy się spółgłoską, dodajemy -은 적이 있다:

먹다 → 먹은 적이 있다
jeść wcześniej

읽다 → 읽은 적이 있다
czytać wcześniej

받다 → 받은 적이 있다
otrzymać wcześniej

Przykłady:

한국에 간 적이 있어요.
Byłam/byłem kiedyś w Korei.

김치를 먹은 적이 있어요.
Jadłam/jadłem kiedyś kimchi.

한국 사람을 만난 적이 있어요.
Spotkałam/spotkałem kiedyś Koreańczyka.

이 책을 읽은 적이 있어요.
Czytałam/czytałem kiedyś tę książkę.

W pytaniu konstrukcja pozwala zapytać o doświadczenie rozmówcy:

한국에 간 적이 있어요?
Czy byłaś/byłeś kiedyś w Korei?

혼자 여행한 적이 있어요?
Czy podróżowałaś/podróżowałeś kiedyś samodzielnie?

한국 음식을 만든 적이 있어요?
Czy przygotowywałaś/przygotowywałeś kiedyś koreańskie jedzenie?

-(으)ㄴ 적이 없다 – „nigdy czegoś nie robić”

Jeżeli chcemy powiedzieć, że nie mamy danego doświadczenia, zastępujemy 있다 przez 없다.

한국에 간 적이 없어요.
Nigdy nie byłam/byłem w Korei.

혼자 여행한 적이 없어요.
Nigdy nie podróżowałam/podróżowałem samodzielnie.

한복을 입은 적이 없어요.
Nigdy nie nosiłam/nosiłem hanboku.

Bardzo naturalne jest połączenie tej konstrukcji z 한 번도, czyli „ani razu”.

저는 한 번도 한국에 간 적이 없어요.
Ani razu nie byłam/byłem w Korei.

그 사람을 한 번도 만난 적이 없어요.
Ani razu nie spotkałam/spotkałem tej osoby.

Możemy również dodać 아직 – „jeszcze”.

아직 한국에 간 적이 없어요.
Jeszcze nigdy nie byłam/byłem w Korei.

아직 혼자 여행한 적이 없어요.
Jeszcze nigdy nie podróżowałam/podróżowałem samodzielnie.

아직 sugeruje często, że dana sytuacja może zmienić się w przyszłości.

Zwykła przeszłość a doświadczenie

Porównaj:

작년에 한국에 갔어요.
W zeszłym roku pojechałam/pojechałem do Korei.

한국에 간 적이 있어요.
Byłam/byłem kiedyś w Korei.

Pierwsze zdanie mówi o konkretnym wydarzeniu w określonym momencie przeszłości.

Drugie zdanie informuje o doświadczeniu życiowym. Dokładny moment nie jest najważniejszy.

Podobnie:

어제 김치를 먹었어요.
Wczoraj jadłam/jadłem kimchi.

김치를 먹은 적이 있어요.
Jadłam/jadłem kiedyś kimchi.

W pierwszym zdaniu ważne jest wydarzenie z wczoraj. W drugim – fakt posiadania określonego doświadczenia.

2.2. -아/어 보다 – „spróbować coś zrobić”

Konstrukcja -아/어 보다 oznacza podjęcie próby wykonania jakiejś czynności albo doświadczenie jej na własnej skórze.

Schemat:

czasownik + -아/어 보다

먹다 → 먹어 보다
spróbować zjeść

만들다 → 만들어 보다
spróbować zrobić

입다 → 입어 보다
spróbować założyć, przymierzyć

가다 → 가 보다
spróbować pójść, odwiedzić

하다 → 해 보다
spróbować zrobić

Przykłady:

이 음식을 먹어 보세요.
Proszę spróbować tego jedzenia.

한복을 입어 보고 싶어요.
Chcę spróbować założyć hanbok.

한국 음식을 만들어 봤어요.
Spróbowałam/spróbowałem przygotować koreańskie jedzenie.

이 앱을 사용해 봤어요?
Próbowałaś/próbowałeś używać tej aplikacji?

W czasie przeszłym bardzo często używamy formy:

-아/어 봤어요

먹어 봤어요.
Spróbowałam/spróbowałem.

가 봤어요.
Byłam/byłem tam.

사용해 봤어요.
Wypróbowałam/wypróbowałem.

-아/어 보다 a -(으)ㄴ 적이 있다

Obie konstrukcje mogą dotyczyć doświadczenia, ale perspektywa jest nieco inna.

Porównaj:

김치를 먹은 적이 있어요.
Jadłam/jadłem kiedyś kimchi.

김치를 먹어 봤어요.
Próbowałam/próbowałem kimchi.

Pierwsze zdanie koncentruje się na fakcie, że takie doświadczenie wystąpiło w przeszłości.

Drugie mocniej podkreśla samo wypróbowanie czegoś.

Podobnie:

한복을 입은 적이 있어요.
Nosiłam/nosiłem kiedyś hanbok.

한복을 입어 봤어요.
Przymierzałam/przymierzałem hanbok; miałam/miałem okazję go założyć.

W codziennych rozmowach pytanie -아/어 봤어요? jest bardzo naturalnym sposobem pytania, czy ktoś czegoś próbował.

김밥을 만들어 봤어요?
Próbowałaś/próbowałeś robić kimbap?

한국 드라마를 봐 봤어요?
Próbowałaś/próbowałeś oglądać koreańskie seriale?

제주도에 가 봤어요?
Byłaś/byłeś kiedyś na Jeju?

Konstrukcji możemy również użyć w formie zachęty:

한번 해 보세요.
Proszę spróbować.

이것을 먹어 보세요.
Proszę tego spróbować.

한국어로 말해 보세요.
Proszę spróbować powiedzieć to po koreańsku.

3. Koreański w praktyce

민지: 한국 음식을 먹어 본 적이 있어요?

Czy jadłaś/jadłeś kiedyś koreańskie jedzenie?

안나: 네, 있어요. 김치하고 비빔밥을 먹어 봤어요.

Tak. Próbowałam/próbowałem kimchi i bibimbapu.

민지: 어땠어요?

Jak było? / Jak smakowało?

안나: 비빔밥은 정말 맛있었어요. 그런데 김치는 조금 매웠어요.

Bibimbap był naprawdę smaczny. Kimchi było jednak trochę ostre.

민지: 김밥도 먹어 봤어요?

Próbowałaś/próbowałeś też kimbapu?

안나: 아니요, 아직 먹어 본 적이 없어요.

Nie, jeszcze nigdy go nie jadłam/jadłem.

민지: 그러면 다음에 꼭 먹어 보세요. 맛있어요.

W takim razie następnym razem koniecznie spróbuj. Jest smaczny.

안나: 네, 먹어 보고 싶어요. 그런데 민지 씨는 외국 음식을 직접 만들어 본 적이 있어요?

Tak, chciałabym/chciałbym spróbować. A czy ty, Minji, próbowałaś kiedyś samodzielnie przygotować zagraniczne jedzenie?

민지: 네. 파스타를 몇 번 만들어 봤어요.

Tak. Kilka razy próbowałam robić makaron.

안나: 혼자 만들었어요?

Zrobiłaś go sama?

민지: 처음에는 친구하고 같이 만들었어요. 그다음에는 혼자 만들어 봤어요.

Za pierwszym razem zrobiłam go razem z koleżanką. Później spróbowałam zrobić go sama.

안나: 저는 요리를 잘 못하지만 새로운 음식을 만들어 보고 싶어요.

Nie umiem dobrze gotować, ale chciałabym/chciałbym spróbować przygotowywać nowe potrawy.

민지: 그럼 이번 주말에 같이 김밥을 만들어 볼까요?

W takim razie może w ten weekend spróbujemy razem zrobić kimbap?

안나: 좋아요! 한 번도 만들어 본 적이 없어서 재미있을 것 같아요.

Świetnie! Nigdy wcześniej go nie robiłam/robiłem, więc wydaje mi się, że będzie ciekawie.

4. Wymowa

W konstrukcji -(으)ㄴ 적이 있다 warto ćwiczyć całe połączenie jako jedną jednostkę, ponieważ w naturalnej rozmowie poszczególne elementy nie są wymawiane z wyraźnymi przerwami.

Ćwicz:

간 적이 있어요
gan jeogi isseoyo
byłam/byłem kiedyś

먹은 적이 있어요
meogeun jeogi isseoyo
jadłam/jadłem kiedyś

본 적이 있어요
bon jeogi isseoyo
widziałam/widziałem kiedyś

만난 적이 있어요
mannan jeogi isseoyo
spotkałam/spotkałem kiedyś

Zwróć uwagę na wymowę 적이. W naturalnej mowie połączenie brzmi płynnie jako 저기 [jeogi], a nie jako dwie całkowicie oddzielone sylaby 적 + 이.

W konstrukcji -아/어 보다 również warto uczyć się całych form:

먹어 봤어요
meogeo bwasseoyo
próbowałam/próbowałem jeść

가 봤어요
ga bwasseoyo
byłam/byłem

입어 봤어요
ibeo bwasseoyo
przymierzałam/przymierzałem

만들어 봤어요
mandeureo bwasseoyo
próbowałam/próbowałem zrobić

Forma 봤어요 pochodzi od 보다, ale w tej konstrukcji nie oznacza dosłownie „widzieć”. Całe połączenie opisuje próbę lub doświadczenie wykonania czynności.

Ćwicz całymi pytaniami:

한국에 가 봤어요?
Czy byłaś/byłeś kiedyś w Korei?

김치를 먹어 봤어요?
Czy próbowałaś/próbowałeś kimchi?

혼자 여행한 적이 있어요?
Czy podróżowałaś/podróżowałeś kiedyś samodzielnie?

한복을 입어 본 적이 있어요?
Czy miałaś/miałeś kiedyś okazję założyć hanbok?

5. Ćwiczenia

1. Dopasuj wyrażenie do znaczenia

1. 경험
2. 처음으로
3. 한 번도
4. 아직
5. 직접
6. 해외

A. jeszcze, nadal
B. osobiście, samodzielnie
C. doświadczenie
D. ani razu
E. po raz pierwszy
F. zagranica

2. Utwórz formę z -(으)ㄴ 적이 있다

Przykład:

가다 → 간 적이 있어요

a) 먹다

b) 읽다

c) 만나다

d) 보다

e) 만들다

f) 배우다

g) 사용하다

h) 여행하다

3. Uzupełnij: 있다 czy 없다

a) 저는 한국에 간 적이 ____________.

b) 아직 한복을 입은 적이 ____________.

c) 한국 음식을 만든 적이 ____________?

d) 네, 몇 번 만든 적이 ____________.

e) 저는 한 번도 혼자 여행한 적이 ____________.

f) 그 영화를 본 적이 ____________?

4. Zmień zwykłą informację o przeszłości w informację o doświadczeniu

Przykład:

작년에 한국에 갔어요.
→ 한국에 간 적이 있어요.

a) 어제 김치를 먹었어요.

b) 작년에 혼자 여행했어요.

c) 지난주에 한국 영화를 봤어요.

d) 친구하고 김밥을 만들었어요.

e) 서울에서 한복을 입었어요.

5. Utwórz formę z -아/어 보다

Przykład:

먹다 → 먹어 보다

a) 가다

b) 만들다

c) 입다

d) 사용하다

e) 배우다

f) 마시다

g) 하다

h) 읽다

6. Uzupełnij odpowiednią formą -아/어 보다

a) 김치를 ____________? (먹다)

b) 이 앱을 ____________. (사용하다)

c) 한국 음식을 직접 ____________? (만들다)

d) 한복을 ____________ 싶어요. (입다)

e) 제주도에 ____________? (가다)

f) 한국어로 말해 ____________. (말하다)

7. Wybierz: -(으)ㄴ 적이 있다 czy -아/어 보다

a) Chcemy podkreślić, że ktoś ma doświadczenie podróży do Korei.

b) Zachęcamy kogoś, żeby spróbował kimchi.

c) Pytamy, czy ktoś kiedykolwiek mieszkał za granicą.

d) Mówimy, że spróbowaliśmy przygotować kimbap.

e) Informujemy, że nigdy wcześniej nie widzieliśmy koreańskiego filmu.

f) Proponujemy komuś wypróbowanie nowej aplikacji.

8. Uzupełnij: 아직, 한 번도, 몇 번, 처음으로

a) 저는 ____________ 한국에 가 본 적이 없어요.

b) 이 영화를 ____________ 봤어요.

c) 작년에 ____________ 혼자 해외여행을 했어요.

d) 저는 ____________ 한복을 입어 본 적이 없어요.

e) 김밥을 ____________ 만들어 봤어요.

9. Popraw błędy

a) 저는 한국에 가는 적이 있어요.

b) 김치를 먹어 본 있어요.

c) 저는 한 번도 제주도에 간 적이 있어요.

d) 한복을 입은 봤어요.

e) 한국 음식을 만들 적이 없어요.

f) 이 앱을 사용해 본 적 있어요?

10. Tłumaczenie koreański → polski

a) 한국에 가 본 적이 있어요?

b) 저는 아직 해외에서 살아 본 적이 없어요.

c) 김치를 몇 번 먹어 봤어요.

d) 혼자 여행한 적이 있어요.

e) 이 음식을 직접 만들어 봤어요.

f) 저는 한 번도 한복을 입은 적이 없어요.

g) 제주도에 가 보고 싶어요.

h) 한국어로 이야기해 보세요.

11. Tłumaczenie polski → koreański

a) Czy byłaś/byłeś kiedyś w Korei?

b) Nigdy nie podróżowałam/podróżowałem samodzielnie.

c) Próbowałam/próbowałem kimchi kilka razy.

d) Chcę spróbować zrobić kimbap.

e) Czy próbowałaś/próbowałeś używać tej aplikacji?

f) Jeszcze nigdy nie nosiłam/nosiłem hanboku.

g) W zeszłym roku po raz pierwszy pojechałam/pojechałem za granicę.

h) Proszę spróbować powiedzieć to po koreańsku.

12. Napisz 8–10 zdań o swoich doświadczeniach

Opisz kilka rzeczy, których już próbowałaś/próbowałeś, oraz kilka takich, których jeszcze nigdy nie robiłaś/robiłeś. Możesz napisać o podróżach, jedzeniu, językach, pracy, nauce, kulturze albo swoich zainteresowaniach.

Użyj co najmniej raz:

-(으)ㄴ 적이 있어요

-(으)ㄴ 적이 없어요

-아/어 봤어요

-아/어 보고 싶어요

아직

한 번도